Georganiseerde misdaad in Kortrijk.

Het is zover. Schepen van Economie, Jean de Bethune, centrummanager Maarten Decraemer en shopmanager van het Gouden Kalf, Dominique Desmeytere, slaan de handen in elkaar om het meest bruisende winkelcentrum van West-Vlaanderen en wijde omtrek een nieuw impuls te geven om het nog bruisender en nog wijder bekend te maken. Dat is ook nodig, zo biechtte de shopmanager van het Gouden Kalf, de heilige Dominique, woensdag in Het Laatste Nieuws op, omdat de handelszaken in het shoppingwalhalla de laatste tijd minder inkomsten genereren. Als een shopmanager al zoiets uitkraamt moet het wel heel erg zijn want tot nu toe liet hij zich enkel in superlatieven uit als het over ‘zijn’ winkelcentrum ging. ‘Fantastisch’, ‘de verwachtingen ver overtroffen’ en dies meer. Een onverbeterlijke positivo, onze Dominique. De oplossing die de heren voor alle verborgen en openlijke miserie van het handelscentrum bedacht hebben is kinderlijk eenvoudig: Kortrijk krijgt de tweede zondag van de maand een koopzondag. Peter Lanssens, schrijfkoelie van Het Laatste Nieuws, noteert gretig en - o, zo typerend voor het uiterst bedenkelijke niveau waarop de lokale pers in Kortrijk acteert - stelt zich geen vragen. Op de website van de Knack/Krant van West-Vlaanderen heet het dan weer dat ‘vooral K in Kortrijk wil inspelen op het wijzigende koopgedrag en meer klanten aantrekken van buiten de regio.’ (zie http://kw.knack.be/west-vlaanderen/nieuws/algemeen/kortrijk-start-met-koopzondagen/article-4000009642251.htm) De krantenjongens KV/MD van de Krant van West-Vlaanderen zijn al niet veel slimmer dan Lanssens en stellen zich evenmin vragen maar voegen er in hun artikeltje wel nog aan toe dat ‘alle winkels van K in Kortrijk contractueel verplicht zijn om hun zaak te openen op die zondag, tenzij hun CAO dat anders bepaalt. Het initiatief om ook op die tweede zondag te openen komt van de stad, het handelsdistrict en K in Kortrijk zelf’. Dat soort ziende blindheid van Lanssens, KVen MD komt wel vaker voor bij onze plaatselijke pers. Al te vaak om nog toevallig te zijn. Ze staan er met hun neus op en nog zien ze het niet. En dus berichten ze er ook niet over. Of dit loutere domheid of pertinente onwil is, laat ik aan het oordeel van de lezer over. Voor de volledigheid nog vermelden dat Het Nieuwsblad dit nieuwsfeit pas de zaterdag het vermelden waard vindt; het bericht in Het Nieuwsblad is bijna letterlijk overgeschreven van de Krant van West-Vlaanderen. Kris Vanhee, dus.

Voor alle duidelijkheid: die koopzondagen gelden voor alle handelaars in het  stadscentrum, niet alleen voor het Gouden Kalf. Het verschil is dat de handelaars van het Gouden Kalf, volgens KV/MD, contractueel verplicht zouden zijn om hun winkel te openen. ‘Tenzij hun CAO dat anders bepaalt’, zo voegen KV/MD er wijsneuzerig aan toe. Waar KV/MD die wetenschap vandaan hebben, weet ik niet. Misschien wel van het triumviraat de Bethune-Decraemer-Desmeytere. Zoals iedereen ondertussen wel weet is er geen pennenlikker in Kortrijk die er ook nog maar aan denkt om ook maar één woord van één van die heerschappen in twijfel te trekken. In Kortrijkse perskringen is het compleet uit den boze om zelf na te denken, zaken te duiden of op onderzoek uit te gaan. Het resultaat van dat kladwerk leest u elke dag in uw krant. En daar betaalt u nog voor ook! De ‘contractuele verplichting’ waar KV/MD het in hun ‘artikel’ over hebben slaat op een clausule in het contract tussen de eigenaar van het Gouden Kalf (niet meer Forum Invest maar een Duits vastgoedbedrijf) en de handelaars-huurders. Ik heb nog nooit zo’n contract gezien maar mogelijks staat daar wel in vermeld dat de handelaars eventueel verplicht zijn om hun zaak open te houden op zondagen, als daartoe de noodzaak bestaat en als het wettelijk kan. Het is maar de vraag of die clausule ook uitvoerbaar is. Een journalist zou zo’n contract trouwens wel eens willen zien. Een betaald kladschrijver uit Kortrijk niet.

In Kortrijk hebben we behoorlijk wat juristen in de gemeenteraad zitten. De twee excellenties die deze stad rijk is, zijn allebei jurist van opleiding. Ook schepen van Economie en Pensenkermissen, Jean de Bethune, is jurist. En er zijn er nog. Van shopmanagers en centrummanagers verwacht ik trouwens ook dat ze enige juridische kennis hebben. Laten we ten behoeve van al die juristen, journalisten, shopmanagers en anderen echter beginnen bij het begin:

mag een kleinhandelszaak open zijn op zondag?

Daar bestaat een wet over. Meer bepaald de wet van 10 november 2006 betreffende de openingsuren in handel, ambachten en dienstverlening. Nog aangepast door de wet van 22 december 2009. In die wet staat het basisprincipe verwoordt: de sluitingsdag is in principe de zondag en begint om 5 uur of om 13 uur en duurt 24 uur. Volgens dat basisprincipe mag een handelaar zijn winkel dus zonder problemen op zondagvoormiddag open houden. Geen vuiltje aan de lucht. De zondagvoormiddag is echter niet interessant voor de ketens die in het Gouden Kalf huizen. De zondagvoormiddag slapen de mensen wat langer, halen ze pistolets bij de warme bakker, springen ze misschien nog vlug eens een superette binnen omdat ze nog een fles wijn nodig hebben voor bij het middageten, gaan ze eventueel nog eens naar de H. Mis en zo verder. De zondagvoormiddag is voor een winkelcentrum gewoon niet interessant. De zondagnamiddagen zijn dat wel. Omdat koopzuchtigen dan tenminste tijd hebben. België zou echter België niet zijn als er op die verplichte zondagsluiting bij wet al niet een reeks uitzonderingen voorzien zijn die de oorspronkelijke bedoeling van de wet grotendeels uithollen. Wie het allemaal precies wil weten, verwijs ik naar de website van de stad Kortrijk (zie http://www.kortrijk.be/producten/wekelijkse-rustdag) en naar de wet zelf (zie http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=2006111093&table_name=wet). De koopzondagen die men in Kortrijk organiseert vallen echter niet onder die uitzonderingen. Iedere gemeente heeft wel de mogelijkheid om maximaal 15 dagen per jaar collectieve uitzonderingen toe te staan ter gelegenheid van jaarbeurzen, jaarmarkten, wettelijke feestdagen, solden enzoverder. Essentieel daarbij is dat het gaat om unieke en voorbijgaande gebeurtenissen. Koopzondagen op de tweede zondag van de maand vallen niet onder die definitie en kunnen dus wettelijk niet.

Een andere mogelijkheid om op zondag toch open te zijn, is de erkenning als toeristisch centrum. Ik heb daar vroeger – nog voor de opening van Het Gouden Kalf – al over geschreven en sindsdien is er in die wetgeving niets veranderd (zie http://perongeluck.wordpress.com/2009/11/26/kortrijk-toeristisch-centrum/ en http://perongeluck.wordpress.com/2009/12/04/kortrijk-toeristisch-centrum-2/ ) Kortrijk is tot nader order ook nog altijd geen toeristisch centrum….

mag men personeel tewerkstellen op zondag?

Een zaak open houden op zondag is één ding. Daarbij nog personeel tewerkstellen is een ander paar mouwen. 80% van de zaken in het Gouden Kalf zijn ketens. De meeste, zo niet alle, winkels in het winkelcentrum hebben personeel.  Mag men echter zomaar, op zondagen, personeel laten opdraven? Dat is wettelijk geregeld in de wet van 16 maart 1971, de zogenaamde Arbeidswet. Artikel 11 van die wet schetst het algemeen kader: het is verboden werknemers ‘s zondags tewerk te stellen. Zo staat het er letterlijk (zie http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=1971031602&table_name=wet). Natuurlijk zijn daar weer een hele reeks uitzonderingen op. Wie die echt allemaal wil kennen verwijs ik naar de wet. Feit is dat de Kortrijkse Koopzondagen voor de meeste handelszaken NIET tot die uitzonderingen behoren. En dus wettelijk niet kunnen. Alle kleinhandelszaken mogen hun personeel wel drie, vrij te kiezen, zondagen per jaar tewerkstellen. Daarnaast mogen ze nog eens drie zondagen vrij kiezen als er voor die sector een CAO werd afgesloten die de loon- en arbeidsvoorwaarden voor die bijkomende zondagsprestaties bepaalt. Niet dus, zoals KV/MD en Kris Vanhee, schreven: op voorwaarde dat een CAO dat niet verbiedt. De wet verbiedt principieel, maar laat een achterpoort open via het afsluiten een sectorale CAO. De broodschrijvers tonen hier nog maar eens aan hoe weinig kennis van zaken ze eigenlijk hebben en lichten hun lezers verkeerd in. Vooral omdat ze te lui zijn om na te gaan hoe de vork echt aan de steel zit. Het contract dat de handelaars van het Gouden Kalf hebben met de eigenaars heeft met een cao geen fluit te maken. Maar blijkbaar zijn onze persjongens te lomp om dat te snappen. De winkels die in het Gouden Kalf gevestigd zijn vallen trouwens niet onder het toepassingsgebied van een paritair comité waarin dergelijke cao werd afgesloten.

Conclusie.

De conclusie is eenvoudig: elke tweede zondag van de maand een koopzondag organiseren, is onwettelijk. Zowel op basis van de wet op de openingsuren als op basis van de arbeidswet. De minister van Economie, Vincent Van Quickenborne, een notoir kazakkendraaier, weet dat. Of hoort dat te weten. De minister, verantwoordelijk voor de handhaving van de orde en de beteugeling van de misdaad, De Clerck, weet dat eveneens. Of hoort dat toch te weten. Ook van de schepen van Economie, Jean de Bethune, veronderstel ik dat hij op de hoogte is van de regelgeving ter zake. Dat zou hij in ieder geval moeten zijn. Toch zullen die onwettige koopzondagen in Kortrijk op de tweede zondag van de maand gewoon doorgaan. Straffeloos. Omdat de eigenaars van het Gouden Kalf zich boven de wet verheven achten. Omdat shopmanagers,centrummanagers en schepenen en ministers van Economie zich onaantastbaar weten. Omdat we in Kortrijk een burgemeester hebben die van opleiding maatschappelijk werker is, die zijn politieke carrière te danken heeft aan de vakbondsbeweging (ACV) maar die er zijn hand niet voor omdraait om die mensen die hem aan zijn postje geholpen hebben, genadeloos in de rug te schieten. Omdat het justitieel apparaat onder leiding van Stefaan, de vlerk van justitie, niet één maar twee ogen dichtknijpt als het over kapitaalkrachtige belangengroepen gaat. Deze openlijke en schaamteloze oproep door beleidsmensen van deze stad om wetten te overtreden is niets minder dan georganiseerde (witteboorden)criminaliteit. Een gesubsidieerde pers, die te laf, te dom en te lui is om ook maar iets of iemand in vraag te stellen, is daar even goed mede schuldig aan.

Overigens is het maar de vraag of die koopzondagen echt wel zo interessant zijn. Voor de werknemers in ieder geval niet. Of dacht u misschien dat die werknemers bijkomend vergoed zullen worden voor die zondagprestaties? Naast het financiële is er ook nog het sociale aspect. Eén van de belangrijkste strijdpunten van de sociale bewegingen op het einde van de negentiende eeuw tegen de uitbuiting door de patroons betrof het terugdringen van de arbeidsduur. Het recht op zondagsrust werd in België pas in 1905 wettelijk geregeld. De laatste decennia is er echter,vooral onder druk van de liberalen, weer een omgekeerde tendens merkbaar en komt de zondagsrust – een belangrijke sociale verworvenheid – steeds meer in de verdrukking. Het toverwoord heet nu ‘flexibiliteit’. Dat uitgerekend een burgemeester van ACW-signatuur – een christen die op zondagen een kerkdienst zou horen bij te wonen! – nu Koopzondagen in zijn stad lanceert zal dan ook bij velen verwondering wekken. Hoewel…. erg beginselvast kan je Lybeer niet noemen. Eerder een platte opportunist.

Zondagarbeid is niet alleen een aanslag op het sociaal leven van de werknemers. Ook veel kleine zelfstandigen houden wel van die ‘vrije’ zondagen. Omdat het voor velen onder hen de enige dag is die zij met hun gezin kunnen doorbrengen. Of familie en vrienden bezoeken. Of eens iets anders doen. Koopzondagen zijn vooral in het voordeel van kapitaalkrachtige ketens. Die kunnen zich die dure zondagopeningen wel veroorloven. Wie op zondag een trui in een winkelketen kocht, zal tijdens de week niet nog eens een trui bij een kleine zelfstandige kopen. En dus zullen de kleine winkeliers in totaal zelfs minder verkopen. De winkelketens meer. Met als uiteindelijk gevolg nog meer leegstand in de winkelstraten van de stad. Dat is dus waar onze beleidsmensen naartoe willen? Zijn ze echt zo kortzichtig? Dat moet wel….

Die zondagopeningen zijn ook maar zinvol als men zich daarmee van andere winkelcentra kan onderscheiden. Wat bvb. als men, in navolging van Kortrijk, ook in Roeselare en Waregem met koopzondagen begint? In Kuurne, Wevelgem of Rijsel? Dan wordt de lat weer gelijk gelegd en is het voordeel weg. En wat moeten de handelaars van het Ring Shopping Noord denken? Worden zij niet structureel benadeeld door het stadsbestuur? Kan dat eigenlijk wel, zo’n discriminatie binnen de grenzen van dezelfde stad? En hoeveel gaat de reclamecampagne die men voor die tweede-zondag-van-de-maand-koopzondagen weeral kosten? Zal het grote publiek daar wel warm voor lopen? Ik betwijfel het.

Uiteindelijk moet men zich de vraag stellen wie er bij die koopzondagen-op-de-tweede-zondag-van-de-maand wint en wie er verliest. De werknemers winnen niets, zoveel is wel duidelijk. De werkgevers dan? Misschien enkelen. Misschien slagen de ketens die in het Gouden Kalf gestald zijn erin om hun omzet te verhogen. Misschien enkele kleinhandelszaken in de omgeving ook. Daartegenover staat dan weer dat de kosten voor hen ook stijgen. De vraag is dan ook of de omzet voldoende stijgt om ook de gestegen kosten op te vangen. Ik betwijfel dat ten zeerste. Een winkelketen kan dat waarschijnlijk een tijdje volhouden. Een kleine zelfstandige niet. De keuze voor die koopzondagen is dan ook duidelijk een keuze voor winkelketens. Tegen de belangen van de kleine zelfstandigen en de belangen van de werknemers in. Dat is Kortrijk ten voeten uit.